In de toekomstverkenning Publieke Dienstverlening 2035...
staat de volgende vraag centraal:
Welke mix van mensen, middelen en technologie...
is in de toekomst nodig om de dienstverlening...
in stand te houden en te verbeteren?
Om antwoord te geven op deze vraag...
en na te denken over 2035...
hebben wij dertig trends en vier scenario's verkend.
Hiermee kun jij jouw eigen organisatie...
maar ook de publieke dienstverlening als geheel voorbereiden op de toekomst.
Ik neem je mee door de vier scenario's.
Dit zijn geen voorspellingen, maar plausibele beelden...
over hoe de toekomst zich kan ontvouwen.
We zijn tot deze vier scenario's gekomen...
door uit die lijst van dertig trends twee ontwikkelingen te kiezen...
die voor de uitvoering het meest invloedrijk...
het meest onzeker zijn richting de toekomst.
De eerste kernonzekerheid is...
de beschikbaarheid van financiële middelen.
Krijgen we richting 2035 economisch magere jaren...
waarin we moeten bezuinigen...
of houden we juist vette jaren en blijft geld voorhanden?
De tweede kernonzekerheid gaat over de inzet van technologie.
Omarmen we innovaties zoals AI massaal...
of is er juist weerstand tegen nieuwe technologie?
Door deze kernonzekerheden samen met de andere trends te combineren...
ontstaan de volgende vier scenario's voor de publieke dienstverlening in 2035.
Maar wat we al wel zeker weten, is dat in alle scenario's...
de arbeidsmarkt de komende tien jaar structureel krap blijft.
In het scenario ‘Menselijk op maat’ kiest de overheid er bewust voor...
om ondanks een matige economie ook richting 2035...
relatief veel geld beschikbaar te stellen voor dienstverlening.
Dit geld gaat nauwelijks naar digitalisering...
want Europa stelt strenge eisen aan...
het gebruik van AI en andere technologieën.
Persoonlijke dienstverlening blijft daardoor de norm.
De maatschappij heeft hoge verwachtingen van de overheid.
Er is immers voldoende budget.
Toch staat dienstverlening onder druk.
Het beperkte gebruik van technologie...
en de grote tekorten op de arbeidsmarkt...
zorgen voor steeds meer wachtrijen.
In 2025 moesten mensen maanden wachten op een medische keuring.
In 2035 gelden lange wachttijden voor bijna alle publieke voorzieningen.
Maar de toekomst kan er ook anders uitzien.
Na jaren van voldoende financiële middelen...
is het mogelijk dat er richting 2035 een trendbreuk komt...
en er bezuinigd moet worden op de publieke dienstverlening.
In dit scenario leidt economische krimp tot minder belastinginkomsten...
en minder geld voor de publieke dienstverlening.
Als dit samengaat met wantrouwen tegenover technologie...
vanwege schandalen, datalekken, cyberaanvallen en verouderde systemen,...
dan komen we terecht in het scenario ‘Focus op de kern’.
In dit scenario worden de taken van de publieke dienstverlening...
noodgedwongen afgeschaald en vereenvoudigd...
om vastlopen te voorkomen.
Door deze terugtrekkende overheid...
zijn mensen steeds meer aangewezen op hun eigen netwerk.
Voor een groot deel van de samenleving is dit geen probleem...
maar kwetsbare groepen worden hierdoor hard geraakt.
Een derde mogelijke toekomstscenario...
is dat een tekort aan mensen en middelen...
juist de aanleiding vormt om de digitalisering te versnellen.
In het ‘Lean and mean’ scenario...
staat de Nederlandse economie er minder goed voor.
Geopolitieke spanningen maken bovendien dat het publieke geld dat er is...
naar een verdubbeling van het defensiebudget gaat.
Om toch slagvaardig te blijven, investeert de dienstverlening...
de schaarse middelen in grootschalige digitalisering.
Dit sluit aan bij ontwikkelingen in de rest van de samenleving...
waar technologie razendsnel wordt toegepast.
De sporen van de next generation zijn duidelijk zichtbaar.
Jong en oud zijn opgegroeid en vergroeid met technologie.
De publieke dienstverlening is in 2035 goedkoop, snel en simpel.
Alles is gestandaardiseerd volgens een ‘one size fits all’ aanpak.
Voor maatwerk en mensenwerk is geen geld.
En dan het vierde scenario.
Een snelle omarming van technologie...
kan ook zorgen voor een economische impuls.
Met als gevolg een groeiende schatkist...
en voldoende middelen voor de dienstverlening.
In het ‘Snelle groeispiraal’ scenario...
zijn Nederlandse bedrijven in 2035...
koploper op het gebied van innovatieve technologie.
Ook de overheid gaat mee en benut technologische mogelijkheden volop.
Wat leidt tot slimme en gepersonaliseerde diensten.
Groei leidt tot groei.
Door de goede economische positie...
gecombineerd met het arbeids tekort...
stijgt het aantal arbeidsmigranten fors.
De bevolking tikt in 2035 de 20 miljoen aan.
Deze groeispiraal brengt echter uitdagingen met zich mee.
Er komt extra druk op het fysieke domein;
woningbouw, infrastructuur en de vervangingsopgaven...
blijven flink achter op schema.
Welk scenario werkelijkheid wordt, weten we niet.
De grote vraag is: “Ben je als publieke dienstverlening...
op deze verschillende toekomstbeelden voorbereid?”